يكصد و پنجاه سال پس از آن تدوين شده است و طبقات الصوفيه سلمى و انصارى و تذكرة الاولياء عطّار و نفحات الانس جامى به آسانى مىتوان به شمار بسيارى از توبه‌كنندگانى چون ابراهيم ادهم و مالك دينار و فضيل عياض و شبلى و ديگران برخورد ولى در اين‌گونه كتابها بيشتر شرح توبه مشايخ تصوف آمده است و بنده كسى جز موفق الدين ابو محمد عبد اللّه بن احمد معروف به ابن قدامه مقدسى را نمىشناسم كه كتاب مستقلى در مورد توبه‌كنندگان از طبقات مختلف تأليف كرده باشد و بر اهل فضل پوشيده نيست كه اين موضوع عدم الوجدان است نه عدم الوجود . درباره « توابين » يعنى آن گروه كه پس از شهادت حضرت امام حسين صلوات اللّه و سلامه عليه به سرپرستى سليمان بن صرد خزاعى قيام كردند كتابى به نام التوابين به قلم دانشمند بزرگوار شيعى ابو اسحاق ابراهيم بن محمد ثقفى مؤلف الغارات تأليف شده است و بديهى است كه آن هم درباره گروهى خاص است . « 13 » اينك به معرفى كتاب التوابين ابن قدامه مقدسى و شرح حال و آثار او مىپردازم . « 14 » ابن قدامه و خاندان او : خاندان مقدسى يكى از خاندانهاى مشهور مذهبى و از مبلغان مذهب حنبلى در ناحيه بيت المقدس است . از اين خاندان از نيمه اول قرن پنجم هجرى تا نيمه اول قرن دهم هجرى افراد نامدارى برخاسته‌اند . در مقاله بسيار سودبخش و محققانه آقاى كاظم برگ‌نيسى در صفحات 95 / 87 ج 2 دائرة المعارف بزرگ اسلامى ، به نام هشتاد و سه تن از دانشمندان اين خاندان برمىخوريم و بديهى است كه مجموعه‌اى گرانبها از تأليفات ايشان برجاى مانده است . از اين هشتاد و سه تن هفده تن بانوان فاضل اين خاندان هستند كه عهده‌دار تدريس قرآن و حديث به زنان و كنيزكان بوده‌اند . موطن اصلى اين خاندان روستاى جماعيل از توابع نابلس بوده است ، و با بيت المقدس يك روز راه بوده است . « 15 »

--> ( 13 ) . به الفهرست شيخ الطائفه طوسى ( ره ) صفحات 18 / 16 ، چاپ استاد فقيد دكتر محمود راميار ، مشهد ، 1351 ش و ايضاح المكنون اسماعيل پاشا بغدادى ص 283 ، ج 2 ، چاپ 1378 ق ، تهران مراجعه فرماييد . ( 14 ) . در نوشتن شرح حال و آثار ابن قدامه از مقدمه مصحح محترم استاد جورج مقدسى و ترجمه مقاله ايشان در دانشنامه ايران و اسلام ، ص 781 و مقاله بسيار سودمند و فاضلانه آقاى كاظم برگ نيسى در دائرة المعارف بزرگ اسلامى ، ص 95 / 87 كمال بهره را برده‌ام . ( 15 ) . براى اطلاع بيشتر به معجم البلدان ، ص 134 ، ج 3 ، چاپ مصر ، 1906 ميلادى مراجعه فرماييد .